OEE formülü
OEE = Kullanılabilirlik × Performans × Kalite
- Kullanılabilirlik = Çalışma süresi ÷ Planlanan üretim süresi
- Performans = (İdeal çevrim süresi × Toplam üretilen adet) ÷ Çalışma süresi
- Kalite = Sağlam ürün adedi ÷ Toplam üretilen adet
Sayısal örnek
Bir makine vardiyada 480 dakika planlı çalışacak. 60 dakika duruyor (arıza ve ayar). İdeal çevrim süresi 0,5 dakika/adet; 700 adet üretilmiş, 665'i sağlam.
| Bileşen | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Çalışma süresi | 480 − 60 | 420 dk |
| Kullanılabilirlik | 420 ÷ 480 | %87,5 |
| Performans | (0,5 × 700) ÷ 420 | %83,3 |
| Kalite | 665 ÷ 700 | %95,0 |
| OEE | 0,875 × 0,833 × 0,95 | ≈ %69,2 |
Rakamın kendisinden önemlisi, kayıpların nerede olduğudur: bu örnekte en büyük kayıp, duruşlar ve hız düşüşü; kalite görece iyi.
OEE'yi yanıltıcı yapan hatalar
- İdeal çevrim süresini gerçekçi olmayan ya da sürekli değişen bir değere ayarlamak.
- Planlı duruşları (yemek, bakım) bir yerde sayıp başka yerde saymamak.
- Kısa duruşları (mikro duruş) görmeden toplamamak: elle takipte çoğu kaybolur.
- Farklı tesisleri aynı tanımı kullanmadan kıyaslamak.
- Rakamı hedef hâline getirip veriyi şişirmek: ölçüm, ölçülen şey hedef olunca bozulur.
Not: Başarılı OEE takibi bir rapor değil, bir alışkanlıktır: haftalık kısa toplantıda en büyük üç kaybı konuşmak, rakamı panoya asmaktan çok daha çok iş yapar.
Sık sorulan sorular
İyi bir OEE değeri kaçtır?
Evrensel bir sayı yoktur. Sektöre, ürüne ve ölçüm tanımına göre değişir. En dürüst kıyas, makinenin kendi geçmişiyle yapılandır.
OEE'yi elle hesaplayabilir miyim?
Evet, ama duruşlar ve çevrim süreleri elle zor ve hatalı toplanır. Makineden otomatik veri almak hem doğruluğu hem de mikro duruşların görünürlüğünü artırır.