1. Önce sorunu yazın, sonra tekniği seçin
'Yapay zekâ kullanmak istiyoruz' bir hedef değil. 'Şu hatta kalite red oranını %X azaltmak' ya da 'şu pompada arızayı bir hafta önceden görmek' bir hedeftir. Hedef olmazsa proje de bitmez, sonuç da ölçülemez.
2. Veriyi kontrol edin
- Sensör ya da kayıt verisi var mı, ne kadar süredir toplanıyor?
- Zaman damgaları güvenilir mi? Farklı sistemlerin saatleri tutarlı mı?
- Arıza ya da hata örnekleri etiketli mi? 'Ne zaman, ne oldu' bilgisi kayıtlı mı?
- Veri normal çalışmayı ve değişik çalışma koşullarını temsil ediyor mu?
3. Kural mı, model mi?
| Durum | Önerilen yaklaşım |
|---|---|
| Eşik aşımını yakalamak yetiyor | Basit kural ve alarm; model gerekmez |
| Normal davranışı tarif etmek zor, sapma önemli | Anomali tespiti |
| Etiketli arıza örnekleri çok | Arıza tahmini (denetimli öğrenme) |
| Görsel hata kontrolü | Bilgisayarlı görü; ışık ve kamera tasarımı kritik |
| Doküman ve evrak okuma | OCR ve dil modelleri |
| Teknik bilgiye hızlı erişim | Doküman arama ve soru-cevap asistanı |
4. Küçük pilot, net başarı kriteri
İlk proje tek makine, tek hat ya da tek doküman grubu ile sınırlı olmalı. Başarı kriteri başlamadan yazılmalı: 'Modelin yakalaması gereken arıza oranı, kabul edilebilir yanlış alarm sayısı' gibi.
5. Üretimde izleme
Model, canlıya alındıktan sonra bitmez. Üretim koşulları, malzeme ve makine yaşı değiştikçe model bozulur. Düzenli izleme ve yeniden eğitim planı olmayan proje, birkaç ay sonra sessizce güvenilmez hâle gelir.
Not: Emniyet fonksiyonlarını (acil stop, güvenlik kilitleri) yapay zekâ modeline bırakmayın. Bunlar deterministik, sertifikalı çözümlerle kalmalıdır.
Sık sorulan sorular
Yapay zekâ için özel donanım gerekir mi?
Çoğu anomali tespiti ve tahmin uygulaması standart sunucu ya da endüstriyel bilgisayarda çalışır. Görüntü işleme gibi yoğun hesaplamalarda GPU'lu bir cihaz gerekebilir.
Verilerimizi yurt dışındaki bulut servislerine göndermek zorunda mıyız?
Hayır. Hassas verilerde yerinde çalışan çözümler kurulabilir. Veri nerede işleniyor sorusu projenin ilk toplantısında netleşmelidir.